Aktualności

Ślady powojennej pamięci uczytelnione w historycznej przestrzeni

Przy wejściu na historyczny teren byłego niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz I odwiedzający mogą zobaczyć pierwsze poddane konserwacji powojenne znaki pamięci, które do tej pory znajdowały się na autentycznych poobozowych budynkach lub w historycznej przestrzeni byłego obozu. 

W pierwszej kolejności ustawiono tam: kamień z Jerozolimy, pozostawiony w Muzeum w 1992 r. przez prezydenta Izraela Chaima Herzoga, który znajdował się przed blokiem 27, a także dwie tablice z połowy lat 90. ze ściany bloku 15, poświęcone harcerzom osadzonym w Auschwitz oraz członkom Armii Krajowej działającym na terenie przyobozowym.

Jest to drugi etap trwającego projektu, który zakłada konserwację oraz prezentację powojennych upamiętnień odwiedzającym Muzeum. Wszystkie pozostałe tablice umieszczone w przeszłości na historycznych obiektach Miejsca Pamięci powinny znaleźć się w nowym miejscu jeszcze w tym roku.

– Priorytetem działań Muzeum Auschwitz jest ochrona autentyzmu całego poobozowego terenu i jego oryginalnych pozostałości. Dotyczy to zarówno osobistych przedmiotów należących do ofiar, dokumentów, jak i historycznych budynków oraz ruin. W przeszłości, szczególnie w pierwszych dekadach istnienia Muzeum, na ścianach niektórych historycznych budynków oraz w poobozowej przestrzeni umieszczano tablice, kamienie i niewielkie formy upamiętnienia. Były one wyrazem pamięci o różnych grupach ofiar, osobach i wydarzeniach związanych z historią Auschwitz. Z czasem jednak ugruntowała się i dojrzała nasza filozofia konserwatorska – powiedział dyrektor Muzeum dr Piotr M. A. Cywiński.

Ostatnia tego typu tablica na historycznym budynku w byłym obozie Auschwitz I została umieszczona w 1996 r. Później dyrekcja Muzeum podjęła decyzję o zaprzestaniu tej formy upamiętniania na autentycznych obiektach.

– Trwający projekt łączy dwa elementy misji Muzeum, utworzonego wolą Ocalałych w 1947 r.: ochronę historycznej substancji byłego obozu oraz ochronę pamięci o ofiarach Auschwitz. Wszystkie tablice znajdujące się na terenie są ważnymi śladami powojennej pamięci. Jednak do tej pory funkcjonowały one w pewnym rozproszeniu. Teraz, po poddaniu ich niezbędnym pracom konserwatorskim, trafiają do specjalnie przygotowanej nowej przestrzeni pamięci – podkreślił dyrektor Cywiński.

Tablice znajdują się przy głównej trasie zwiedzania, zaraz przy wyjściu z tunelu prowadzącego z Centrum Obsługi Odwiedzających na teren byłego obozu. Zwiedzający Miejsce Pamięci mogą tam wysłuchać odczytywanych nazwisk ofiar Auschwitz. 

– Dzięki temu tablice są znacznie lepiej widoczne, a jednocześnie zostają osadzone w szerszym symbolicznym kontekście. Zachowujemy ich funkcję upamiętniającą, jednocześnie unikając ingerencji w historyczną substancję poobozowych budynków. Nasze działanie ukazuje współistnienie różnych wymiarów pamięci: pamięci o ofiarach, powojennych form upamiętniania oraz współczesnej odpowiedzialności za zachowanie autentyzmu Miejsca Pamięci – podkreślił Piotr Cywiński.

– Sprawa przenoszenia tablic stała się niestety elementem kampanii dezinformacji dotyczącej funkcjonowania Miejsca Pamięci. Dlatego należy jasno podkreślić: celem prowadzonych działań nie jest wymazywanie pamięci, lecz jej ochrona. Zachowujemy powojenne świadectwa pamięci, zabezpieczamy je konserwatorsko, a także prezentujemy je w godnym i widocznym miejscu – podkreślił rzecznik prasowy Muzeum, Bartosz Bartyzel.

Zachęcamy odwiedzających do pozostawiania przy tablicach kwiatów lub wieńców. Chęć złożenia zniczy powinna być wcześniej zgłaszana obsłudze odwiedzających ze względu na kwestie ochrony przeciwpożarowej.