Aktualności

Cykl dzięsięciu podcastów: „Auschwitz. Monografia człowieka”

26-10-2026

Książka „Auschwitz. Monografia człowieka” autorstwa dyrektora Muzeum Auschwitz dr. Piotra M. A. Cywińskiego to pierwsza – na skalę światową – tak dogłębna próba wczytania się w emocje ludzkie wewnątrz obozu. Dziesięć jej rozdziałów publikujemy teraz w formie podcastu.

Zbieranie materiałów i praca nad publikacją trwały niemal sześć lat. Piotr Cywiński poddał analizie ponad 250 książek ze wspomnieniami ocalałych z niemieckiego nazistowskiego obozu Auschwitz, a także ogromny, niepublikowany jak dotąd, materiał archiwalny z ich relacjami. Na tej podstawie przedstawił głęboką refleksję nad kondycją człowieka poddawanego procesowi zlagrowania.

Publikacja podzielona jest na ponad trzydzieści rozdziałów, z których każdy poświęcony został osobnemu tematowi. W podcastach zaprezentowano 10 z nich:

Polskojęzyczna wersja cyklu podcastów powstała jako bezpośredni efekt wyróżnienia, które Muzeum Auschwitz otrzymało pod koniec 2024 r. w konkursie Podcast Roku im. Janusza Majki. Wyróżnienie domu produkcyjnego PLAC360 przyznano za podcast „O Auschwitz”. Jak napisano wówczas, „to podcast, który popularyzuje historię i pracuje dla obiektywnego budowania współczesnej pamięci bez nadmiernej polityki historycznej. PLAC360 wyróżnia twórców za spokojne, rzeczowe i sprawne uwspółcześnianie historii.

– Nagrodą była realizacja dziesięciu podcastów w profesjonalnym studiu. Uznaliśmy, iż dzięki temu może powstać jeden spójny cykl. „Monografia człowieka”, ze względu na swoją formę, stanowiła doskonały materiał na adaptację do formy dźwiękowej – powiedziała Agnieszka Juskowiak-Sawicka, szefowa E-learningu w Międzynarodowym Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście.

Każdy rozdział książki to swoista autonomiczna analiza jednego wybranego zagadnienia, często jednej konkretnej emocji. Ich podstawową częścią są cytaty wybrane z relacji i wspomnień prawie 450 Ocalałych z Auschwitz, które spaja ze sobą analiza autora.

– Wielogłosowość tej narracji doskonale nadawała się na udźwiękowienie. Chcieliśmy, aby fragment każdej relacji Ocalałego miał charakter indywidualny. Doszliśmy do wniosku, iż głosów mogą im użyczyć osoby, które na co dzień opiekują się Miejscem Pamięci, pracownicy i przewodnicy Muzeum – powiedział Andrzej Kacorzyk, dyrektor MCEAH.

– W całym projekcie wzięły udział aż 132 osoby. Dzięki temu wzmocniliśmy szczególny efekt polifoniczności, który jest szalenie ważnym elementem mocy oddziaływania tej publikacji – podkreśliła Agnieszka Juskowiak-Sawicka.

Wszystkie fragmenty przesłano do PLAC360, które zajęło się montażem całości. – To był jeden z tych projektów, w których montaż nie polegał po prostu na połączeniu nagrań. Dostaliśmy ponad tysiąc fragmentów z głosami 132 osób i musieliśmy zbudować z nich spójną opowieść, jednocześnie zachowując indywidualność – powiedział Marcin Łukasik, założyciel PLAC360.

– Przy takiej tematyce szczególnie ważne były dla nas precyzja, szacunek do materiału i odpowiedzialność za sposób, w jaki będzie on odbierany przez słuchacza. W PLAC360 chcemy też wykorzystywać nasze kompetencje przy projektach, które mają realne znaczenie społeczne – podkreślił Łukasik.

Dodatkowo, dzięki wsparciu angielskojęzycznych lektorów, wolontariuszy współpracujących przy realizacji podcastu „On Auschwitz”, Muzeum samodzielnie zrealizowało angielskojęzyczną wersję cyklu.

Wszystkie odcinki cyklu podcastowego dostępne są między innymi na platformach Spotify, ApplePodcast, a także na stronie Muzeum w serwisie YouTube.

„Mam nadzieję, że moja próba przywrócenia tej perspektywy, o której ocalali mówili, a której nie potrafiliśmy w stopniu wystarczającym dostrzec, spełni moją powinność względem ich słów, wspomnień i przestróg. Względem nich samych. Mam też nadzieję, że spełni ona również rolę propozycji nowego podejścia w historiografii obozów koncentracyjnych i ośrodków zagłady, a może i innych badań nad ludobójstwami – tak, by doświadczenie ludzkie, badane w polifonii głosów wspomnieniowych – stało pełniej w centrum uwagi badaczy kwestii. Nie im jesteśmy to dłużni, ale nam samym. I kolejnym pokoleniom. Zbyt ważne, dotkliwe i śmiercionośne było to doświadczenie, by je zamykać w liczbach, datach i faktach. Analizy wymagają ważniejszych, dużo ważniejszych kwestii poza tymi – stricte faktograficznymi – ustaleniami” - napisał Piotr Cywiński.

Książka „Auschwitz. Monografia człowieka” autorstwa dr. Piotra M. A. Cywińskiego dostępna jest w księgarni internetowej Muzeum (także w formie ebooka), a także na terenie Miejsca Pamięci.