Aktualności
43. posiedzenie Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej
W Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN 12 maja 2026 r. odbyło się 43. posiedzenie Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej. Obradom przewodniczył prof. Dariusz Stola.
W posiedzeniu wziął udział wiceminister kultury i dziedzictwa narodowego Marek Krawczyk, który odznaczył złotym medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” członkinię Rady i Ocalałą z Holokaustu, panią Adę Willenberg.
Członkowie MRO minutą ciszy uczcili pamięć zmarłego 10 maja Abrahama Foxmana, wieloletniego dyrektora Ligi Przeciw Zniesławianiu, zaangażowanego w walkę z antysemityzmem oraz dialog chrześcijańsko-żydowski.
Dyrektor Piotr M.A. Cywiński w podsumowaniu wydarzeń w Państwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau z ostatnich sześciu miesięcy podkreślił, że frekwencja wróciła do poziomu sprzed pandemii. Skutecznie wprowadzono obowiązek rezerwacji kart wstępu dla odwiedzających indywidualnych wyłącznie na stronie visit.auschwitz.org.
– Jeszcze niedawno ogromnym problemem było przywożenie za bardzo wysoką opłatą przez różne firmy z Krakowa odwiedzających we wczesnych godzinach porannych i ustawianie ich w kolejce po karty wstępu. Teraz udało się zatrzymać te nieuczciwe praktyki, a frekwencja w żaden sposób na tym nie ucierpiała. Bardzo ważne było dla nas wyeliminowanie tego procederu – podkreślił dyrektor Cywiński.
Rozwija się zwiedzanie online, z którego coraz częściej zaczynają korzystać przedstawiciele dużych międzynarodowych firm. W ubiegłym roku wśród jego uczestników znaleźli się także m.in. ministrowie odpowiedzialni za kulturę w landach niemieckich, europarlamentarzyści czy też – w jednorazowym bezprecedensowym wydarzeniu – ok. 200 tysięcy włoskich uczniów jednocześnie zwiedzających zdalnie Miejsce Pamięci.
Wśród najważniejszych wydarzeń, które odbyły się w Muzeum, dyrektor wymienił m.in. 81. rocznicę wyzwolenia obozu, podczas której podtrzymano tradycję unikania wystąpień politycznych.
– Ta decyzja została bardzo dobrze odebrana na całym świecie. Po raz pierwszy w styczniu zaprosiliśmy do udziału w obchodach także aktora, w którego interpretacji zabrzmiały słowa świadka historii. Michał Żebrowski przeczytał fragment obozowych zapisków Załmena Gradowskiego. Była to udana próba, którą będziemy chcieli kontynuować na przyszłych rocznicach – podkreślił Piotr Cywiński.
Dyrektor podkreślił też znakomitą współpracę z Telewizją Polską, dzięki której profesjonalny sygnał telewizyjny jest dostępny dla odbiorców na całym świecie. O znaczeniu produkcji telewizyjnej świadczy fakt, że przekaz z 80. rocznicy wyzwolenia Auschwitz dotarł na żywo do co najmniej 950 milionów osób, nie uwzględniając transmisji internetowych.
Mówiąc o działaniach edukacyjnych, dyrektor podkreślił ogromne znaczenie nowej siedziby Międzynarodowego Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście dla prowadzenia różnego rodzaju projektów.
– Dobre, duże i funkcjonalne centrum edukacji jest niezbędne przy Miejscu Pamięci. Jeżeli chcemy proponować głębszą refleksję jest to coś zupełnie nieodzownego. Trudno nam sobie wyobrazić pracę bez tej infrastruktury, także bez naszego nowego hostelu, który znakomicie wspiera działania Centrum. To narzędzia, które wzniosły poziom działań edukacyjnych na nieosiągalną dotychczas skalę – powiedział Piotr Cywiński.
W sprawozdaniu Dyrektor mówił także o nowych wydawnictwach Muzeum. W 2025 r. Muzeum wydało 116 tytułów w 16 językach, z czego 15 to zupełnie nowe publikacje. Łączna sprzedaż przekroczyła 372 tysiące egzemplarzy, w ogromnej większości na miejscu. Publikacje są dostępne także w księgarni internetowej księgarnia.auschwitz.org.
Dyrektor opowiadał również o otwartej pod koniec ubiegłego roku trzeciej części nowej wystawy głównej Muzeum, poświęconej doświadczeniu więźniów obozu.
– Przez wielu dobrze oceniany jest minimalizm tej ekspozycji: fakt, że nie jest to monografia tematu, która zajmuje całe ściany, ale wystawa dotykająca wyłącznie najważniejszych kwestii związanych z więźniami Auschwitz – podkreślił Piotr Cywiński.
Zapowiedział, że podróżująca ekspozycja „Auschwitz. Nie tak dawno. Nie tak daleko”, przygotowana wspólnie z firmą Musealia, będzie od stycznia 2027 r. pokazywana przez ponad dwa lata w United States Holocaust Memorial Museum w Waszyngtonie.
Dyrektor mówił też o pozyskaniu przez Muzeum wyjątkowego, oryginalnego dokumentu autorstwa Ocalałego z Auschwitz, Alfreda Kantora, który został deportowany do obozu z getta w Theresienstadt pod koniec 1943 r. "Dziennik Alfreda Kantora", jego rysunki i zapiski, które powstawały zarówno w obozie, jak i już po wojnie, stanowią niezwykłe świadectwo utrwalone w formie wizualnej, dotyczące Zagłady i doświadczenia więźnia.
Następnie Piotr Cywiński mówił o zaangażowaniu Fundacji Auschwitz-Birkenau w zakup dużej części kolekcji oryginalnych dokumentów, które wcześniej zostały wystawione na sprzedaż w jednym z niemieckich domów aukcyjnych. Dzięki współpracy z władzami landowymi udało się szybko przejąć dużą część tego zbioru. Dokumenty trafią do tych Miejsc Pamięci, z którymi są związane.
Opisując postępy prac konserwatorskich, dyrektor mówił między innymi o konserwacji murowanych budynków na terenie byłego obozu Auschwitz II-Birkenau, w tym o zakończeniu konserwacji najstarszej obozowej łaźni, a także o zabezpieczeniu murów oporowych wokół budynku pierwszego krematorium i komory gazowej na terenie byłego obozu Auschwitz I.
Podczas posiedzenia Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej omawiano postępy prac przy tworzeniu nowego budynku muzealnego i wystawy głównej oraz upamiętnienia na terenie byłego niemieckiego ośrodka zagłady w Treblince.
W jednej z przyjętych uchwał Międzynarodowa Rada Oświęcimska wyraziła uznanie dla działań Międzynarodowej Rady Treblinki, a także wezwała do realizacji postawionych przez nią wniosków, w tym do niezwłocznego usunięcia napisów dotyczących Jedwabnego i Radziłowa z kamieni upamiętniających społeczności zamordowane w Treblince.
W innej uchwale Międzynarodowa Rada Oświęcimska wezwała władze państwowe i samorządowe do zatrzymania haniebnych prób fałszowania prawdy historycznej w bezpośrednim otoczeniu Miejsca Pamięci w Jedwabnem, które przeczą rzetelnym ustaleniom historyków, w szczególności tym dokonanym przez Instytut Pamięci Narodowej w ramach zakończonego śledztwa. Rada zaapelowała o zapewnienie godnego przebiegu obchodów 85. rocznicy pogromu w Jedwabnem i bezpieczeństwa ich uczestników.
Rada przyjęła także uchwałę:
"- Biorąc pod uwagę, że współczesna wiedza historyczna o Zagładzie obejmuje nie tylko obozy śmierci, lecz także liczne rozproszone zbrodnie na Żydach oraz Romach i Sinti, w tym masowe egzekucje, pogromy i likwidacje gett;
- uznając, że miejsca masowych mordów na Żydach oraz Romach i Sinti stanowią integralną część światowego dziedzictwa historycznego i wymagają skutecznej ochrony;
- wyrażając najgłębsze zaniepokojenie przypadkami prób zafałszowania prawdy historycznej w tych Miejscach Pamięci i ich bezpośrednim otoczeniu;
Międzynarodowa Rada Oświęcimska
- apeluje o zapewnienie pełnej i skutecznej ochrony tym Miejscom, zarówno oznaczonym, jak i jeszcze nieoznaczonym, a także ich bezpośredniemu otoczeniu;
- wzywa władze państwowe i samorządowe RP do podjęcia zdecydowanych działań w celu zapobieżenia fałszowaniu pamięci w tychże Miejscach i ich otoczeniu;
- podkreśla konieczność ścisłej współpracy z przedstawicielami społeczności żydowskiej i romskiej oraz instytucjami zajmującymi się ochroną dziedzictwa i pamięcią w celu wypracowania spójnego systemu ochrony Miejsc Zagłady.
