Aktualności
Dzielić się pamięcią. Podsumowanie międzynarodowego projektu dla młodzieży NESHAMA.
Ponad 200 młodych ludzi oraz 40 nauczycieli z 5 krajów: Chorwacji, Francji, Grecji, Niemiec i Polski, wzięło udział w dniach 15-17 marca w seminarium w Muzeum Auschwitz. Stanowiło ono podsumowanie rocznego projektu NESHAMA – Network for European Youth for Holocaust Remembrance.
Jego celem było stworzenie sieci Młodych Europejskich Ambasadorów, których misją będzie przekazywanie pamięci o Holokauście i promowanie kultury żydowskiej, a także łączenie miejsc pamięci w Europie. Każdy kraj zaangażowany w projekt reprezentowany był przez konkretną instytucję:
Chorwacja: Miejsce Pamięci Jasenovac
Francja: Le Mémorial de la Shoah (koordynator) oraz Le Mémorial des Martyrs de la Déportation
Grecja: Muzeum Żydowskie w Atenach
Niemcy: Miejsce Pamięci Langenstein-Zwieberge
Polska: Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau
W początkowej fazie projektu młodzież regularnie spotykała się w muzeach i miejscach pamięci w swoich krajach, aby poznać ich historię i znaczenie ich działalności we współczesnym świecie. Polska młodzież z siedmiu szkół średnich z Powiatu Oświęcimskiego mogła zwiedzić tereny byłego niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz, odwiedzić Zbiory, Archiwum i Konserwację w Muzeum, a także wziąć udział w licznych warsztatach dotyczących historii obozu jak i znaczenia pamięci o Auschwitz we współczesnym świecie.
– Bardzo ważny był dla nas element integracyjny. Dlatego zajęcia często były organizowane w grupach złożonych z uczniów z różnych szkół, co pozwoliło na znacznie większą dynamikę dyskusji w grupie oraz wymianę różnorodnych doświadczeń – powiedziała Anna Stańczyk, jedna z koordynatorek projektu z ramienia Międzynarodowego Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście.
– Zależało nam również, aby zajęcia nie miały charakteru formalnego, kiedy wykładowca mówi, a młodzież słucha. Wiele zajęć odbywało się na zasadzie aktywnej pracy w grupach z wykorzystaniem przygotowanych wcześniej materiałów, w ramach której młodzież mogła uczyć się od siebie nawzajem – dodała Marine Dudziak-Vannier, koordynatorka z MCEAH.
W kolejnej fazie organizowane były wykłady online poświęcone życiu żydowskiemu w Europie przed wojną, różnym aspektom historii Zagłady, a także współczesnej roli pamięci o Holokauście. Odbyły się także spotkania z Ocalałymi z Holokaustu z różnych krajów, którzy dzielili się swoimi przeżyciami oraz refleksjami na temat wniosków, które trzeba wyciągnąć z przeszłości. Dla młodych uczestników był to jeden z najważniejszych elementów programu.
Kulminacyjnym momentem były dwa spotkania „na żywo”, które odbyły się pod koniec stycznia w Paryżu oraz w marcu w Oświęcimiu.
W Paryżu, dzięki oprowadzaniu po mieście oraz wizytach w Mémorial de la Shoah i Mémorial des Martyrs de la Déportation, młodzież miała możliwość poznania zarówno historii przedwojennej społeczności żydowskiej oraz tego, jak funkcjonuje ona współcześnie. Jednym z elementów programu była wizyta w Drancy – miejscu, gdzie znajdował się obóz przejściowy dla Żydów. Stamtąd kierowano ich do stacji kolejowej Bobigny, skąd byli deportowani na zagładę w Auschwitz. W programie znalazło się też spotkanie z Ocalałą Arlette Testyler, która przeżyła Holokaust w ukryciu.
Ważnym momentem tej części projektu był też udział w ceremoniach upamiętniających Międzynarodowy Dzień Pamięci o Holokauście związany z rocznicą wyzwolenia Auschwitz. Młodzież prezentowała również muzea i miejsca pamięci, które poznawała w trakcie projektu. Uczniowie i uczennice z Polski do prezentacji o Muzeum i Miejscu Pamięci Auschwitz wykorzystali historię Ocalałej Batszewy Dagan – polskiej Żydówki z Łodzi i malutkich bucików, które wykonała dla niej współwięźniarka w obozie Auschwitz, życząc jej, żeby wyniosły ją one do wolności. Kopia bucików została zaprezentowana wszystkim osobom uczestniczącym.
Marcowe spotkanie w Oświęcimiu poświęcone było głównie historii niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz. W ramach dwudniowego zwiedzania studyjnego młodzież odwiedziła najważniejsze miejsca zarówno na terenie Auschwitz I jak i Auschwitz II-Birkenau. Polska część grupy zaprezentowała biogramy deportowanych do Auschwitz z krajów, które brały udział w projekcie. Odbyło się również spotkanie z Ocalałym Leonem Weintraubem.
Jako podsumowanie, wspólnie zbudowano drzewo pamięci, na którym zawieszono grupowe refleksje na temat lekcji płynącej z historii Holokaustu oraz udziału w projekcie. Wszyscy zostali uhonorowani dyplomami Ambasadorów Pamięci.
– To nie jest projekt, to nie jest lekcja, to nie jest zobowiązanie. To jest Wasze doświadczenie. Jesteście teraz bardziej doświadczeni, ale to dopiero początek. Niech to doświadczenie stanie się częścią Waszej tożsamości – powiedział do młodzieży dr Piotr M. A. Cywiński, dyrektor Miejsca Pamięci i Muzeum Auschwitz.
Wybrane refleksje z drzewa pamięci:
„Wszystko zaczyna się od słów. Nie od wojen czy bitew, lecz od tych drobnych działań, które wyznaczają początek tragedii.”
„Historia zawsze się powtarza, czy nam się to podoba, czy nie, dlatego ważne jest, by nigdy nie zapominać o jej przyczynach i porównywać je do współczesnych sytuacji.”
„Powinniśmy stawiać człowieka ponad różnicami. Wszyscy jesteśmy tacy sami, bez względu na religię czy kolor skóry. Każdy człowiek zasługuje na szacunek i godność. Miłość jest dla wszystkich.”
„Holokaust pokazuje, jak niebezpieczne mogą być rasizm i obojętność. Uczy nas bronić sprawiedliwości i szanować wartość każdego człowieka, bez dyskryminacji.”
„Podczas projektu Neshama nauczyłem się, jak nawiązywać kontakt z ludźmi z różnych kultur i grup etnicznych. Wierzę, że to doświadczenie pomoże mi w przyszłości budować i umacniać relacje.”
„Projekt Neshama nauczył mnie i pokazał mi zupełnie inną perspektywę Shoah. Teraz uświadamiam sobie, jak głęboko okrutna, brutalna i pełna przemocy była ta historia. Staram się teraz być jeszcze bardziej empatyczna i nie działać pod wpływem emocji takich jak przemoc, nienawiść i tym podobne, ani nie polegać na fałszywych informacjach.”
„To, że mogliśmy spotkać tak wielu Ocalałych i wysłuchać ich historii oraz świadectw, było bardzo ważne, ponieważ to my będziemy nieść ich dziedzictwo. Co więcej, dzieliliśmy to doświadczenie z osobami wielu narodowości, co było piękne.”
„Musimy zachować czujność wobec wzrostu totalitaryzmu i zawsze starać się chronić dyskryminowane mniejszości. Powinniśmy nadal przypominać i przekazywać tę historię, dzielić się pamięcią oraz budować świat, w którym każdy może zachować swoją kulturę, poglądy i przeszłość bez stygmatyzacji i prześladowań.”
Projekt NESHAMA został sfinansowanych przez Komisję Europejską ze środków Strategii UE ds. Zwalczania Antysemityzmu i Wspierania Życia Żydowskiego (2021-2030).
Szkoły biorące udział w projekcie:
Chorwacja:
- 16. gimnazija Zagreb
Francja:
- Lycée Charlemagne, Paris
- Lycée Joliot-Curie, Nanterre
Grecja:
- Greek-French School "Saint-Paul" in Athens
- 6th Lyceum of Volos
Niemcy:
- Berufsbildende Schulen J.P.C. Heinrich Mette, Quedlinburg, Saxony-Anhalt, Germany
Polska:
- Liceum im. ks. St. Konarskiego w Oświęcimiu
- Zespół Szkół Ogólnokształcących i Technicznych im. I. Łukasiewicza w Oświęcimiu
- Zespół Szkół Ekonomiczno-Gastronomicznych w Oświęcimiu
- Technikum im. prof. Kazimierza Bielenina w Brzeszczach
- Liceum im. Marii Dąbrowskiej w Kętach
- Zespół Szkół Mechaniczno-Elektrycznych im. M. Kopernika w Kętach
- Liceum im. Stanisława Wyspiańskiego w Kętach
