Rozmiar czcionki:

MIEJSCE PAMIĘCI I MUZEUM AUSCHWITZ-BIRKENAU BYŁY NIEMIECKI NAZISTOWSKI
OBÓZ KONCENTRACYJNY I ZAGŁADY

Aktualności

Posiedzenie Rady Muzeum.

ps
24-09-2020

Sytuacja Muzeum w obliczu pandemii koronawirusa zdominowała posiedzenie Rady Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau, które odbyło się 23 września 2020 r. w trybie online.

 

Dyrekcja i pracownicy Muzeum na posiedzeniu Rady Muzeum. Fot. Paweł Sawicki
Fot. Paweł Sawicki
Helena Kubica odbiera srebrny medal Gloria Artis z rąk Piotra Szpanowskiego z MKiDN. Fot. Pawel Sawicki
Helena Kubica...

Posiedzenie rozpoczęło się od wręczenia Helenie Kubicy, przed ponad cztery dekady pracującej w Centrum Badań Muzeum Auschwitz, odznaczenia Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Srebrny medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” wręczył jej Piotr Szpanowski, zastępca dyrektora Departamentu Dziedzictwa Kulturowego w MKiDN.

– Pani Helena Kubica w swoich badaniach podejmowała temat szczególnie trudny i bolesny – los dzieci w KL Auschwitz. Jej ostatnią książkę wydaliśmy w tym roku, jest ona poświęcona dzieciom wyzwolonym w Auschwitz 27 stycznia 1945 r. Dzięki jej Muzeum pozyskało wiele relacji i dokumentów, ale też wyjątkowych osobistych przedmiotów. W swoich badaniach Helena Kubica zajmowała się również pseudomedycznymi eksperymentami Josefa Mengele, a także wysiedleniami ludności polskiej z Warszawy i Zamojszczyzny – powiedział dyrektor Muzeum dr Piotr M.A. Cywiński.

Na posiedzeniu rady dyrektor Cywiński przedstawił sprawozdanie z działalności Miejsca Pamięci w roku 2019 oraz w pierwszych miesiącach 2020 r., a także plany na najbliższe miesiące. Skupił się przede wszystkim na bezprecedensowej sytuacji zamknięcia Muzeum z powodu pandemii koronawirusa.

– Nie są to czasy normalne. O ile rok 2019 – bardzo bogato omówiony w naszym sprawozdaniu – był bardzo dobry zarówno pod względem frekwencji, jak i wielu innych działań oraz projektów, to większości bardzo ambitnych planów na rok 2020 nie udało się zrealizować. Jeszcze w ubiegłym roku planowaliśmy budżet rekordowej wysokości, teraz natomiast trwa walka o przetrwanie zespołu. Jest to oczywiście związane z tym, iż ponad połowa budżetu Muzeum związana jest z ruchem odwiedzających – powiedział.

W 2019 r. Miejsce Pamięci Auschwitz odwiedziło ponad 2,3 miliona osób. W tym roku do początku września liczba odwiedzających to ok. 430 tysięcy. – Otworzyliśmy się dla odwiedzających 1 lipca, kiedy mogliśmy już liczyć na ruch turystyczny związany z wakacjami. W lipcu i w sierpniu na ogół Miejsce Pamięci odwiedzało ok. 2 tysięcy osób dziennie, co stanowi ok. 20 procent normalnej frekwencji. Wydaje się, że ten roku zakończymy frekwencją na poziomie 550-600 tysięcy osób. W takiej sytuacji bardzo trudno planować jakiekolwiek przyszłe działania – dodał.

Dzięki wsparciu z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego udało się zorganizować bardzo ważne obchody 75. rocznicy wyzwolenia Auschwitz, a także przetrwać najtrudniejsze miesiące zamknięcia Muzeum od marca do lipca. – Bardzo pomogło to w ochronie zespołu pracowników Muzeum. W obliczu tak trudnej sytuacji odwołaliśmy lub wstrzymaliśmy niema wszystkie inwestycje i projekty. Część pracowników zostało przesuniętych do innych zadań o charakterze konserwatorskim. Duża w tym zasługa Fundacji Auschwitz-Birkenau, która w tym roku niemal podwoiła swoje wsparcie – podkreślił.

W tej chwili działalność Muzeum wraca do aktywności w bardzo okrojonych ramach, ze względu na to, że na niektóre działania nie ma w tej chwili wystarczających środków.

– W tej trudnej dla nas sytuacji wystosowaliśmy apel do opinii publicznej o wsparcie finansowe dla Miejsca Pamięci. Spotkał się on z dużym oddźwiękiem. Uruchomiliśmy również system dobrowolnych opłat za Karty Wstępu. Z definicji są one darmowe – tak bowiem wynika z zapisów prawa. Natomiast w ramach „pay what you want” każdy może sam zadecydować o przekazaniu dobrowolnego wsparcia. W ostatnich dniach otrzymaliśmy również informację o tym, iż Muzeum otrzyma pewne środki budżetowe w ramach tzw. tarczy antykryzysowej – mówił Piotr Cywiński.

Dyrektor podsumował także cały szereg przygotowań do ponownego otwarcia Muzeum. – Zasady zwiedzania zostały przystosowane do nowych wymogów sanitarnych. Zapewnienie bezpieczeństwa odwiedzającym oraz pracownikom Miejsca Pamięci to jedno z najważniejszych zadań Muzeum w czasie trwającej pandemii. Nasze procedury są z pewnością na poziomie wyższym niż obowiązujące przepisy prawne – podkreślił.

Muzeum cały czas realizuje projekty wspierane finansowo przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego – to m.in. Nowa Wystawa Główna. Drugim obszarem inwestycyjnym to projekty finansowe ze środków Unii Europejskiej. Trwa już budowa nowego Centrum Obsługi Odwiedzających, które powinno zostać ukończone w 2023 r. – Prace te prowadzone są w bardzo dobrym tempie i jest to w tej chwili jedyna duża inwestycja prowadzona w Muzeum. Niezagrożone są także prace konserwatorskie wspierane ze środków Fundacji Auschwitz-Birkenau – dodał dyrektor Cywiński.

Dla Kapitału Wieczystego Fundacji wspierającej zachowanie autentyzmu w Miejscu Pamięci Auschwitz najważniejsza była decyzja Niemiec o podwojeniu swojego wsparcia finansowego z 60 do 120 milionów euro. Decyzję tę ogłosiła w grudniu 2019 r. kanclerz Angela Merkel, która w 10. rocznicę powołania Fundacji odwiedziła Miejsce Pamięci Auschwitz wraz z premierem RP Mateuszem Morawieckim. Znacząco swoje wsparcie dla Kapitału Fundacji zwiększyły także Stany Zjednoczone, Niderlandy oraz Wielka Brytania.

Drugim ważnym wydarzeniem w roku 2019 było zakończenie prac nad siedzibą Międzynarodowego Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście. – Uzyskaliśmy wspaniałe narzędzie i przestrzeń do prowadzenia edukacji, ale oczywiście w tym roku nie było ono niemal w ogóle wykorzystywane ze względu na pandemię. To jednak wielka szansa na przyszłość – podkreślił Piotr Cywiński.

Podsumowując wydarzenia z roku 2019 r., dyrektor Cywiński mówił m.in. o otwartej w ubiegłym roku wystawie „Przez pryzmat wiary”, której prezentacja zostanie przedłużona, o ekspozycji „Auschwitz. Nie tak dawno. Nie tak daleko” obecnie znajdującej się w Muzeum Dziedzictwa Żydowskiego w Nowym Jorku i która od czerwca 2021 r. będzie prezentowana w Union Station w Kansas City, o międzynarodowej konferencji edukacyjnej „Auschwitz – Nigdy więcej! – Czy na pewno?”, a także utworzeniu specjalnej strefie zakazu lotów nad terenem Miejsca Pamięci.

Mówiąc o roku 2020, dyrektor wspominał o 75. rocznicy wyzwolenia Auschwitz, na której obecnych było ponad 200 ocalałych z Auschwitz, a także ponad 50 delegacji państwowych. Było to ostatnie duże wydarzenie na skalę międzynarodową przed wybuchem pandemii. W czasie rocznicy ogłoszono także powstanie Dyplomacji Pamięci Muzeum Auschwitz. Nominacje wręczono dwóm pierwszym konsulom Miejsca Pamięci, jednak działania tego przedsięwzięcia zostały mocno zahamowane ze względu na wybuch pandemii. Ważnym wydarzeniem zaraz przed rocznicą była też wizyta w Miejscu Pamięci Sekretarza Generalnego Światowej Ligi Muzułmańskiej dr Mohammada bin Abdula Karima Al-Issy.

Dyrektor Cywiński mówił także o rozbudowie baz danych Repozytorium Cyfrowego Archiwum Muzeum, m.in. dzięki projektowi realizowanemu z Arolsen Archives, a także działaniach w mediach społecznościowych: na Facebooku, Twitterze i na Instagramie Muzeum obserwuje łącznie już ponad 1,5 miliona osób.

Podczas posiedzenia Rady dyrektor przekazał również informację, iż Muzeum otrzymało wsparcie wysokości 20 tysięcy euro od Marszu Żywych. Środki te zostaną przeznaczone na projekt edukacyjny dla polskiej młodzieży.

Po zapoznaniu się ze sprawozdaniem za rok 2019 oraz z planami na rok bieżący Rada Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau jednogłośnie przyjęła uchwałę pozytywnie oceniającą i aprobującą te działania.

Rada Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau (kadencja 2017-2021)
Krystyna Oleksy – przewodnicząca
Bogdan Bartnikowski
dr Grzegorz Berendt
prof. dr hab. Tomasz Gąsowski
prof. Stanisław Krajewski
prof. Edward Kosakowski
dr Marek Lasota
ks. Jan Nowak
Zbigniew Starzec
Aharon Tamir

Rada Muzeum jest ciałem opiniodawczym powołanym przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na mocy Ustawy o muzeach. Rada „sprawuje nadzór nad wypełnianiem przez muzeum jego powinności wobec zbiorów i społeczeństwa, ocenia, na podstawie przedłożonego przez dyrektora muzeum sprawozdania rocznego z działalności, działalność muzeum oraz opiniuje przedłożony przez dyrektora roczny plan działalności”.

***

Helena Kubica (ur. 1954), historyk, absolwentka Uniwersytetu Jagiellońskiego. W Dziale Naukowym Muzeum (dziś Centrum Badań) pracowała w latach 1977-2018.

Wśród podejmowanych przez nią tematów badawczych są przede wszystkim losy i historia dzieci w niemieckim nazistowskim obozie Auschwitz, pseudomedyczne eksperymenty Josefa Mengele, a także wysiedlenia ludności polskiej z Warszawy i Zamojszczyzny. 

Helena Kubica jest autorką i współautorką wielu publikacji. Wśród nich są:

Nie wolno o nich zapomnieć, Najmłodsze ofiary KL Auschwitz”;
Zagłada w KL Auschwitz Polaków wysiedlonych z Zamojszczyzny w latach 1942-1943”;
Odebrane dzieciństwo. Dzieci wyzwolone w Auschwitz”;
5. tom serii Głosy Pamięci: „Kobiety ciężarne i dzieci urodzone w KL Auschwitz”.
10. tom serii Głosy Pamięci: „Z powstańczej Warszawy do KL Auschwitz”.

Jest także autorką wystawy online przygotowanej przez Muzeum w Google Arts & Culture „Deportacje mieszkańców Warszawy do Auschwitz po wybuchu Powstania Warszawskiego”. W tej chwili pracuje nad lekcją internetową poświęconą losom dzieci w obozie Auschwitz.